Kurumsal yapay zeka ile operasyonel karar alma süreçleri, organizasyonların kâğıt üzerindeki prosedürleri ile sahadaki gerçeklik arasındaki makası kapatmayı hedefler. Birçok organizasyonda operasyonel kararların yazılı prosedürlere ve standartlara dayandığı düşünülmektedir. Günlük faaliyetler gözlemlendiğinde, farklı ekiplerin benzer durumlar karşısında değişik kararlar verdiği anlaşılmaktadır. Bu farklılık çoğunlukla bir sorundan ziyade bir esneklik olarak kabul edilir. Ancak belirli bir seviyenin üstünde bu esneklik de elbette ki tutarsızlık doğuracaktır.
Hangi tedarikçinin öncelikli olacağı, hangi işin erteleneceği veya hangi riskin kabul edileceği gibi seçimler genellikle bireysel deneyime, mevcut baskıya veya alışkanlıklara dayanmaktadır. Bu seçimler tekil olarak mantıklı görünebilir. Fakat üçboyutlu ve genel çerçevede bakıldığında kurum genelinde kontrol edilmesi gereken bir tablo ortaya çıkar. Kurumsal yapay zekanın sunduğu en temel fayda bu kısımdır çünkü amacı, operasyonel kararları insanlardan almak değildir, aksine; karar alma yöntemlerini görünür takip edilebilir ve yönetilebilir hale getirmektir.
Projera Consulting, operasyonel yapay zekayı bu alandaki gerçekliği ele alarak değerlendirir çünkü aslında bu da fiilen karar almanın nasıl gerçekleştiğiyle ilgilidir.
Otonom Ajanlar: Kurumsal Yapay Zeka ile Operasyonel Karar Almada Yeni Dönem
Operasyonel alanlarda yapay zekanın rolü, geçmişteki pasif ve klasik chatbot döneminden, aktif otonom ajanlar (Agentic AI) dönemine geçmektedir. Pasif sistemler siz sorduğunuzda yanıt verirken kurumsal yapay zeka ile operasyonel karar alma sürecine entegre edilen ajanlar, hedef belirlediğinizde harekete geçer. 2026’daki sistemlerde bu ajanlar, envanter siparişi verebilecek veya bir faturayı muhasebe sistemine kaydedebilecektir.
Peki Operasyonel Yapay Zeka Beklenen Sonucu Vermezse?
Operasyonel alanlarda yapay zekanın yüksek beklentileri vardır. Daha doğru tahminler, hızlı kararlar ve daha düşük maliyetler hedeflenmektedir. Fakat uygulama aşamasına gelindiğinde, bu hedeflerin sınırlı ölçüde yerine getirildiği görülmektedir. Bu durumun nedeni genellikle teknolojik yetersizlik değildir.
Asıl sıkıntı, yapay zeka çıktılarının karar alma süreçleriyle açık bir bağ kurmamasıdır. Sistem bir sonuç üretir ancak bu sonucun hangi kararı nasıl etkileyeceği belirsizdir. Operasyon ekipleri çıktıyı izlerken, karar alma sorumluluğunu başka birine devretmez. Yönetim süreç üzerinde gözlem yapar ama doğrudan sahiplenmez.
Bu durumda yapay zeka, karar verme mekanizmasının dışında kalan bir destek aracı haline gelir. Zamanla kullanımı azalır ve sistem operasyonel disipline katkı sağlamaz.
Kurumsal Yapay Zeka Operasyonel Kararları Nasıl Uygular?
Kurumsal yapay zeka yaklaşımı, operasyonel kararları ayrı ayrı tanımlar. Hangi kararların sık tekrarlandığı, hangi verilerin bu kararları desteklediği ve bu kararların kimler tarafından alındığı belirginleştirilir. Yapay zekanın rolü bu bağlamda tanımlanır.
Her operasyonel kararın net bir tanımı bulunmaktadır.
Yapay zeka çıktısının karar üzerindeki etkisi sınırlıdır.
Son sorumluluk her zaman belirli bir kişiye aittir.
Kurumsal yapay zeka sayesinde operasyonel kararlar bireysel kazanımlardan uzaklaşır. Karar alma süreci kurumsal bir disiplin kazanır ve performans dalgalanmaları kontrol altına alınır.
Operasyonel Alanlarda Kurumsal Yapay Zekanın Etki Alanları
Kaynak Kullanımı ve Kapasite Kararları
Kaynak tahsisi ile ilgili kararlar genellikle geçmiş deneyimlere dayanır. Kurumsal yapay zeka, bu kararların yalnızca geçmişe değil, aynı zamanda olası senaryolara da dayanmalarını sağlar. Bu sayede kapasite kullanımı daha dengeli hale gelir.
Önceliklendirme ve İş Akışı
Yoğun dönemlerde hangi işin önce yapılacağı çoğunlukla bireysel değerlendirmelere dayanmaktadır. Kurumsal yapay zeka, bu önceliklendirmeyi tutarlı kriterlere bağlayarak ekipler arasında farklılıkları azaltır.
AI TRiSM&Güven, Risk ve Güvenlik Yönetimi
Güvenlik yönetimi prensipleriyle çalışan sistemler, risk sinyallerini erken aşamada tespit eder.
Operasyonel Risklerin Önceden Tespiti
Operasyonel riskler genellikle sadece ortaya çıktığında fark edilir. Kurumsal yapay zeka, risk sinyallerini erken aşamada tespit ederek önleyici kararların alınmasına olanak tanır.
Operasyonel Yapay Zeka Metamorfoz Seviyeleri Nelerdir?
Kurumsal yapay zekâ dönüşüm süreçleri aşamalı bir şekilde gerçekleşir, kademe kademe ilerler.
Başlangıç Seviyesi
Kurumsal yapay zekâ belirli işlemlerde uygulanır. Karar verme süreçleriyle bağı zayıftır ve etki değerlendirmesi kısıtlıdır.
Gelişen Seviye
Uygulamalar yaygınlaşma gösterir. Ancak, karar alma standartları kuruluş genelinde henüz belirgin değildir.
Kontrollü Seviye
Kurumsal yapay zekâ operasyonel karar alma sürecinin doğal bir bileşeni haline gelir. Yetki ve sorumluluklar net bir şekilde tanımlanmıştır, etki düzenli olarak gözlemlenir.
Projera Consulting, kuruluşların mevcut durumunu kapsamlı bir şekilde değerlendirir ve kontrollü seviyeye geçiş için planlı bir strateji oluşturur.
Operasyonel Yapay Zekâda Dikkate Alınması Gerekenler
Kurumsal yapay zekânın operasyonel kararlar konusunda desteklemesi, uygun şekilde yönetilmediğinde saha ekiplerinde direnç oluşturabilir. Bu nedenle şeffaflık ve açıklık son derece önemlidir. Kurumsal yapay zekâ kararın yerine geçmemektedir, tam olarak karar kalitesini artıran bir yardımcı olarak konumlandırılmalıdır. Bu dengenin sağlanamaması durumunda, operasyonel yapay zeka sürdürülebilir olamaz.
Projera Consulting Yaklaşımı
Projera Consulting kurumsal yapay zekâ mevcut karar alma uygulamalarına adapte ederek inceler.
Hedef, sistemi genişletmekten öte karar disiplininin kendisini güçlendirmektir. Bu güçlendirme sayesinde meydana gelecek olan üç ana temel prensibi şöyle örneklendirebiliriz:
- Operasyonel kararların açık bir şekilde tanımlanması
- Etkinin somut ölçütlerle izlenebilmesi
- Kuruluş içinde kalıcı bir sahiplik anlayışının geliştirilmesi
Kurumsal yapay zeka ile operasyonel karar disiplininin tüm kuruma yayılması, sürdürülebilir performansın önemli unsurlarından biridir. Projera Consulting yaklaşımı bu süreci kalıcı bir yönetim uygulaması olarak ele alır.
Diğer yazılarımıza buradan erişebilirsiniz.
